Pearson Journal Of Social Sciences & Humanities

Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


AZERBAYCAN’DA KAPİTALİST GELİŞİM SÜRECİNİN POLİTİK EKONOMİSİ (19. YÜZYILIN ORTALARI-20. YÜZYILIN BAŞLARI)
(THE POLITICAL ECONOMY OF THE PROCESS OF CAPITALIST DEVELOPMENT IN AZERBAIJAN (IN THE MIDST OF 19 CENTURY- THE BEGINNINGS OF 20TH CENTURY) )

Author : Şeyma Nur Güner  Ali ASKER, Merve GÜNER  
Type :
Printing Year : 2020
Number : 9
Page : 167-174
DOI Number: :
Cite : Şeyma Nur Güner Ali ASKER, Merve GÜNER, (2020). AZERBAYCAN’DA KAPİTALİST GELİŞİM SÜRECİNİN POLİTİK EKONOMİSİ (19. YÜZYILIN ORTALARI-20. YÜZYILIN BAŞLARI). Pearson Journal of Social Sciences - Humanities, 9, p. 167-174. Doi: 10.46872/pj.163.


Summary

Azerbaycan, tarih boyunca bölgede birçok devletin hâkimiyetinde uzun veya kısa süreli kalıcı veya geçici olmak üzere farklı aşamalardan geçmiş bir ülkedir. Orta Çağ ve Yeni Çağ döneminde varlığını sürdürmüş değişik devlet oluşumlarına, ayrıca bölgede hakim olan imparatorlukların egemenlik dönemlerinde Azerbaycan Türklerinin kurmuş oldukları devletlerin bu bölgede etkin olduklarını söyleyebiliriz. Azerbaycan Türklerinin siyasi tarihinin en önemli kırılma noktası 19. yüzyılın başlarına tekabül eder. Uzun süre devam eden Osmanlı-İran çekişmelerine, bu tarihte yükselişe geçen ve güneye doğru yayılan Rusya İmparatorluğu da müdahil olmuştur. Üç büyük devletin yer aldığı bu rekabet ortamında Rusya İmparatorluğu önemli kazanımlar elde etmiştir. 1813 Gülistan ve 1828 Türkmençay antlaşmalarıyla Azerbaycan’ın Aras Nehri’nden kuzeyde kalan topraklarının Rusya’ya ilhakı gerçekleşmiştir. Rusya, yaptığı işgalin ardından bölgesel yönetim konusunda farklı formüller geliştirmiştir. Fakat idare reform adıyla bilinen bu formüller kalıcı ve sorun çözücü nitelikten yoksun olduğu için sıkça değiştirilmiştir. Geleneksel toplum yapısı ve ekonomik yapının dönüşümündeki önemli değişimler, Çarlık Rusya’sında yaşanan ve serflik sisteminin ortadan kalkmasını öngören 1861 reformu sayesinde mümkün olmuştur. Kafkaslara yaklaşık on sene sonra gelen bu reformun sonuçları Bakü’de petrol sanayisinin gelişmesiyle çok belirgin şekilde kendini göstermiştir. Bir petrol kenti olan Bakü’de kapitalist sanayinin gelişimi eş zamanlı olarak eğitim, basın ve kültür alanlarında gelişmeye yol açmıştır. Petrol sanayisinin gelişmesi bir taraftan Bakü’nün iktisadi ve siyasi çehresinin değiştirmiş diğer taraftan ciddi demografik dönüşümlere neden olmuştur. Bu süreç kapsamında ekonomik dönüşümlere eş zamanlı olarak sosyal ve siyasi dönüşümler de ivme kazanmış, Azerbaycan Türklerinin ulus inşa sürecine doğru çığır açılmıştır. İslam kimliği üzerine inşa edilmiş ve sömürge sisteminde yaşayan Azerbaycan toplumunda, zamanla aydınlanma ve milli bilincin gelişiminde ilerlemeler sağlanmış, 20.yüzyılın başlarına gelindiğinde ümmet ve millet kavramları daha belirgin şekilde karşılık bulmuştur. Diğer toplumların tarihinde olduğu gibi Azerbaycan’ tarihinde de ekonomik ve sosyal dönüşüm birbirini tetikleyen ve eş zamanlı olarak gelişen süreçler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda sömürge sistemi ve uluslaşma sisteminin ekonomik politiğinin irdelenmesi Azerbaycan Türklerinin geçirdiği uluslaşma sürecinin sosyo-ekonomik resminin çekilmesi bakımından önem taşımaktadır.



Keywords
Azerbaycan, kapitalist gelişim, sosyo-ekonomik dönüşüm

Abstract

Azerbaijan is a country that went through a number of different phases under the control of many countries for long permanent and short temporary terms. It can be said that states founded by Azerbaijan Turks were active in the states existed in middle ages and modern times and empires that controlled the region during their hegemony periods. The most important breaking point of the political history of Azerbaijan Turkish people corresponds to the beginnings of the nineteenth century. Russian empire, that was rising in this period and started expand to south, interfered to the long term Ottoman-Iran struggle in this period. Russian empire achieved significant gains from the competition that included three great powers. In 1813 Gülistan and 1828 Türkmençay agreements Azerbaijan’s territories north of Aras River were annexed by Russia. Russia developed different formulas in regards of the regional governance after its occupation. But these formulas that are known as administration reform were changed frequently as they were bereft of permanent and problem solving qualifications.The important changes in the socially traditional and economic structures were made possible by the 1861 reform that abolished the serfdom system that existed in the Czardom Russia. These reforms’ results, which started in the Caucasus ten years later, explicitly revealed itself in the development of the petroleum industry in Baku. The capitalist development in Baku simultaneously caused developments in education, press and cultural fields. On the one hand the development of petroleum industry changed Baku’s economic and political features and on the other hand caused serious demographical transformations. Within the scope of this process social and political transformations gained momentum concurrently with economic transformations, Azerbaijan Turkish People’s nation building process broken new grounds.Azerbaijan society, which built on Islamic identity and lived in colonial system, made progressions in enlightenment and nation consciousness, ummah and nation concepts started find distinct meanings in the start of twentieth century. As in the history of other nations, economic and social transformations show up as mutually triggering and concurrent processes in Azerbaijan history. In this regard, examination of economy politic of the colonial system and nation building process is important for demonstrating the social economic side of nationalization process that Azerbaijan Turks went through.



Keywords
Azerbaijan, capitalist development, socio-economic transformation

Advanced Search


Announcements


    PEARSON KONGRE SAYFASINA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ



     Değerli Bilim İnsanları! Dergimizin  Şubat sayısına makale yükleyebilirsiniz.

     


    Değerli Bilim İnsanları! Dergimizin Ocak sayısı yayınlanmıştır.



Address :19 Mayıs Mahallesi, 34360 Şişli, İstanbul, TURKEY
Telephone :+905467292493 Fax :
Email :pearsonjournal@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri