Romantik İlişkilerde Bağlanma Stilleri, Benlik Saygısı ve Depresyon Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20275268Anahtar Kelimeler:
Bağlanma, Benlik, Romantik, İlişki, DepresyonÖzet
Bu çalışma, romantik ilişkilerde bağlanma stilleri, benlik saygısı ve depresyon arasındaki ilişkileri kuramsal ve ampirik bulgular ışığında incelemektedir. Bağlanma kuramı çerçevesinde güvenli, kaygılı, kaçınmacı ve korkulu bağlanma stillerinin bireyin ilişki doyumu, benlik algısı ve ruhsal iyi oluşu üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Güvenli bağlanma stilinin yüksek benlik saygısı, daha sağlıklı romantik ilişkiler ve düşük depresif belirtilerle ilişkili olduğu; buna karşılık güvensiz bağlanma stillerinin düşük benlik saygısı, ilişki sorunları ve artmış depresyon riskiyle bağlantılı olduğu görülmektedir. Ayrıca affetme ve öz şefkat gibi psikolojik süreçlerin, bağlanma temelli kırılganlıkların olumsuz etkilerini azaltmada koruyucu bir rol üstlendiği vurgulanmaktadır. Literatür bulguları, benlik saygısının bağlanma stilleri ile depresyon ve ilişki doyumu arasındaki ilişkide önemli bir aracı değişken olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, romantik ilişkilerde psikolojik iyi oluşun anlaşılmasında bağlanma temelli bütüncül yaklaşımların önemini ortaya koymaktadır.
Referanslar
Altunay, A., Öz, F. (2006). Hemşirelik yüksekokulu öğrencilerinin benlik kavramı. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 131, 46–59.
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Author.
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). American Psychiatric Association.
Arslan, E. (2008). Bağlanma stilleri açısından ergenlerde Erikson’un psikososyal gelişim dönemleri ve ego kimlik süreçlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Asıcı, E. (2013). Öğretmen adaylarının affetme özelliklerinin öz-duyarlık ve benlik saygısı açısından incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Bartholomew, K. (1990). Avoidance of intimacy: An attachment perspective. Journal of Social and Personal Relationships, 7(2), 147–178.
Bartholomew, K., Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226–244. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.2.226
Beckmeyer, J. J., Cromwell, S. (2019). Romantic relationship status and emerging adult well-being: Accounting for romantic relationship interest. Emerging Adulthood, 7(4), 304–308. https://doi.org/10.1177/2167696818772653
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
Bowlby, J. (1973). Attachment and loss: Vol. 2. Separation, anxiety and anger. Basic Books.
Bowlby, J. (1980). Attachment and loss: Vol. 3. Loss. Random House.
Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Attachment. Basic Books.
Bowlby, J. (2012). Bağlanma (T. V. Soylu, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
Bowlby, J. (2013a). Bağlanma ve kaybetme: 1. Bağlanma (T. V. Soylu, Çev.). Pinhan. (Orijinal yayın tarihi 1969)
Bowlby, J. (2013b). Bağlanma ve kayıp: Cilt II: Ayrılık, kaygı ve öfke (T. V. Soylu, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
Bowlby, J. (2014). Sevgi bağlarının kurulması ve bozulması (M. Kamer, Çev.). Psikoterapi Enstitüsü Eğitim Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1979)
Braithwaite, S. R., Delevi, R., Fincham, F. (2010). Romantic relationships and the physical and mental health of college students. Personal Relationships, 17(1), 1–12. https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2010.01248.x
Braithwaite, S. R., Fincham, F. D., Lambert, N. M. (2009). Hurt and psychological health in close relationships. In A. L. Vangelisti (Ed.), Feeling hurt in close relationships (pp. 376–399). Cambridge University Press.
Branden, N. (1994). The six pillars of self-esteem. Bantam Books.
Burger, J. M. (2006). Kişilik (İ. D. Erguvan Sarıoğlu, Çev.). Kaknüs Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 2003)
Çağ, P. (2022). Aşk. In B. Ö. Üçok (Ed.), Yakın ilişkiler (pp. 209–238). Nobel Yayıncılık.
Çağlayan, Y. İ., İpek, M. (2019). Çiftlerde bağlanma stilleri, evlilik ile evlilik uyumu ilişkisinin incelenmesi. Aydın Sağlık Dergisi, 5(2), 161–180. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asder/issue/48693/619450
Çalışır, M. (2009). Yetişkin bağlanma kuramı ve duygulanım düzenleme stratejilerinin depresyonla ilişkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1, 240–255.
Çeçen, D. (2017). Yetişkinlerde bağlanma stilleri ile benlik saygısı ve sürekli kaygı düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Haliç Üniversitesi.
Çoban, D. (2023). Romantik ilişkilerde bağlanma ve duygusal ifade biçimleri: Klinik örneklemde bir inceleme. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 46(1), 82–100.
Çürükvelioğlu Köksal, E., Kuru, G. (2022). İlişkilerin sürdürülmesi. In B. Özgülük Üçok (Ed.), Yakın ilişkiler (pp. 253–282). Nobel Yayıncılık.
Demir, D. (2022). 18 yaş ve üzeri bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar ve bağlanma stilleri ile romantik ilişki eğilimleri arasındaki ilişki: Şema terapi modeli çerçevesinde bir inceleme [Yüksek lisans tezi, İstanbul Kent Üniversitesi]. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, Klinik Psikoloji Bilim Dalı.
Dozier, M., Lee, S. W. (1995). Discrepancies between self- and other-report of psychiatric symptomatology: Effects of dismissing attachment strategies. Development and Psychopathology, 7(1), 217–226.
Erdem, T., Güven, N. (2020). Affetme: Kuramsal bir değerlendirme. International Journal of Current Approaches in Language, Education and Social Sciences, 2(2), 578–607. https://doi.org/10.35452/caless.2020.31
Eriş, Y., İkiz, F. E. (2013). Ergenlerin benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişki ve kişisel değişkenlerin etkileri. Turkish Studies, 8(6), 179–193.
Erol, R. Y., Orth, U. (2013). Actor and partner effects of self-esteem on relationship satisfaction and the mediating role of secure attachment between the partners. Journal of Research in Personality, 47(1), 26–35.
Günay, H., Yıldırım, A., Karaca, N. (2019). Major depresyonun epidemiyolojik özellikleri: Türkiye’den bulgular. Türk Psikiyatri Dergisi, 30(4), 295–305.
Hall, J. H., Fincham, F. D. (2005). Self-forgiveness: The stepchild of forgiveness research. Journal of Social and Clinical Psychology, 24, 621–637. https://doi.org/10.1521/jscp.2005.24.5.621
Hamarta, E. (2004). Üniversite öğrencilerinin yakın ilişkilerindeki bazı değişkenlerin (benlik saygısı, depresyon ve saplantılı düşünme) bağlanma stilleri açısından incelenmesi. Selçuk Üniversitesi.
Harper, M. S., Welsh, D. P. (2007). Keeping quiet: Self-silencing and self-disclosure in adolescent romantic relationships. Journal of Adolescence, 30(1), 123–138.
Hazan, C., Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511
Hendrick, S. S., Hendrick, C. (2006). Measuring respect in close relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 23(6), 881–899. https://doi.org/10.1177/0265407506070471
Jack, D. C., Ali, A. (2010). Silencing the self across cultures: Depression and gender in the social world. Oxford University Press.
Jack, D. C., Dill, D. (1992). The Silencing the Self Scale: Schemas of intimacy associated with depression in women. Psychology of Women Quarterly, 16(1), 97–106. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1992.tb00242.x
Kalkan, M., Yalçın, İ. (2021). Evlilik öncesi dönem ve romantik ilişkiler. In M. Kalkan & Z. Hamamcı (Eds.), Evlilik öncesi psikolojik danışma (3. bs., pp. 1–7). Anı Yayıncılık.
Karaaslan, S. (2024). Üniversite öğrencilerinin yeme tutumu ile bağlanma stilleri ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gelişim Üniversitesi.
Kes, B. (2025). Romantik ilişkisi olan bireylerdeki duygusal bağımlılığa bağlanma stilleri ve duyguları ifade etmenin etkisi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Kent Üniversitesi]. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, Klinik Psikoloji Bilim Dalı.
Kendler, K. S., Gardner, C. O. (2014). Depressive vulnerability, stressful life events and episode onset of major depression: A longitudinal model. Psychological Medicine, 44(8), 1741–1749.
Kırımer Aydınlı, F. (2022). Romantik ilişkileri başlatmak ve sürdürmek. In Y. Kahya (Ed.), Yakın ilişkiler psikolojisi (pp. 103–131). Nobel Yayıncılık.
Larzelere, R. E., Huston, T. L. (1980). The dyadic trust scale: Toward understanding interpersonal trust in close relationships. Journal of Marriage and the Family, 42(3), 595. https://doi.org/10.2307/351903
Mami̇k Gül, F. (2025). Romantik ilişkisi olan bireylerde çocukluk çağı travmatik yaşantıları, ilişkiye dair bilişsel çarpıtmalar ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi]. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı.
Maslow, A. H. (1970). Motivation and personality (2nd ed.). Harper & Row.
Mikulincer, M., Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.
Monaghan Simon, H. L., DiPlacido, J., Conway, J. M. (2019). Attachment styles in college students and depression: The mediating role of self differentiation. Mental Health & Prevention, 13, 135–142. https://doi.org/10.1016/j.mhp.2019.01.011
Muezzin, E. E., Özer, M. (2024). Romantik ilişkilerde bağlanma stilleri ile algılanan ilişki doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(4), 1871–1880. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1216429
Meyer C, Roux S. Find and use review articles. University of California: UCLA Library, 2021. https://uclalibrary.github.io/research-tips/review-articles/
Nolen-Hoeksema, S. (2012). Emotion regulation and psychopathology: The role of gender. Annual Review of Clinical Psychology, 8, 161–187.
North, J. (1987). Wrongdoing and forgiveness. Philosophy, 62, 499–508. https://doi.org/10.1017/S003181910003905X
Ogan, S. (2021). Üniversite öğrencilerinin ilişkileri sürdürme stratejilerinin, bağlanma stilleri, romantik ilişki doyumu ve romantik ilişkilerde öz yeterlik ile arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Özen, Y., Gülaçtı, F. (2010). Benlik-kavramı ve benliğin gelişimi: Bilen benliğe gereksinim var mı? Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 20–38.
Özkan, B. (2016). Kendini susturma, bağlanma ve depresyon ilişkisi. Klinik Psikoloji Dergisi, 3(1), 45–58.
Öztürk, E. (2024). Romantik ilişkilerde bireylerin ana-baba tutumu ile benlik saygısı ve ilişki nitelikleri arasındaki bağın incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Nişantaşı Üniversitesi.
Pepping, C. A., Belmont, N., Cronin, T. J. (2024). Romantic relationships buffer minority stress in transgender and non-binary adults: Effects on depressive symptoms and suicidality. Journal of Affective Disorders. https://doi.org/10.1016/j.jad.2024.06.062
Purol, M. F., Keller, V. N., Oh, J., Chopik, W. J., Lucas, R. E. (2021). Loved and lost or never loved at all? Lifelong marital histories and their links with subjective well-being. The Journal of Positive Psychology, 16(5), 651–659. https://doi.org/10.1080/17439760.2020.1791946
Rosenberg, M., Schooler, C., Schoenbach, C., Rosenberg, F. (1995). Global self-esteem and specific self-esteem: Different concepts, different outcomes. American Sociological Review, 60(1), 141–156.
Sanford, L. T., Donovan, M. E. (1984). Women and self-esteem: Understanding and improving the way we think and feel about ourselves. Penguin Books.
Sarıkaya, A. (2015). 14-18 yaş arası ergenlerin benlik saygısı ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Bilim Üniversitesi.
Sümer, N., Güngör, D. (1999). Yetişkin bağlanma stilleri ölçeklerinin Türk örneklemi üzerinde psikometrik değerlendirilmesi ve kültürlerarası bir karşılaştırma. Türk Psikoloji Dergisi, 14(43), 71–109.
Sönmez, S. (2025). Yetişkin bireylerin romantik ilişkilerinde aldatma eğilimi ile bağlanma stilleri ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Kent Üniversitesi]. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, Klinik Psikoloji Bilim Dalı.
Türküler Aka, B. (2022). İlişkilerin doğası ve tarihi. In B. Özgülük Üçok (Ed.), Yakın ilişkiler (pp. 1–31). Nobel Yayıncılık.
Tüzün, O., Sayar, K. (2006). Bağlanma kuramı ve psikopatoloji. Düşünen Adam, 19(1), 24–39.
Wei, M., Russell, D. W., Mallinckrodt, B., Vogel, D. L. (2007). The Experiences in Close Relationship Scale: Reliability, validity, and factor structure. Journal of Counseling Psychology, 54(4), 456–465.
Whiffen, V. E., Kallos-Lilly, V., MacDonald, B. J. (2001). Depression and attachment in couples. Cognitive Therapy and Research, 25(5), 577–590. https://doi.org/10.1023/A:1005521518041
Whisman, M. A. (2001). The association between depression and marital dissatisfaction. In S. R. H. Beach (Ed.), Marital and family processes in depression (pp. 3–24). American Psychological Association.
World Health Organization. (2023). Depression. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression
Yörükoğlu, A. (2000). Gençlik çağı ruh sağlığı ve ruhsal sorunlar (11. baskı). Özgür Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 PEARSON JOURNAL

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.