Liman İşletmelerinde X ve Z Kuşağı Çalışanların Kurumsal Aidiyet Algılarının Kültürel Boyutlar Teorisi Temelinde Karşılaştırılması - ASILKAZANCI, Eray; ÖZBAĞ, Gönül Kaya (PEARSON JOURNAL, 2025)
Bu çalışmada liman işletmeleri sektöründe X kuşağı (1965–1980 arası doğanlar) ile Z kuşağı (1997 sonrası doğanlar) çalışanların kurumsal aidiyet algıları, Hofstede’nin kültürel boyutlar teorisi ((güç mesafesi, bireycilik-kollektivizm, belirsizlikten kaçınma, erillik-dişillik, uzun vadeli-kısa vadeli yönelim, hazcılık-kısıtlama eğilimi)) bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma nitel bir desende yürütülmüş, iki farklı kuşağa mensup çalışanlarla yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, X ve Z kuşakları arasında örgüte bağlılık ve aidiyet algılarında belirgin farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Örneğin; X kuşağı yüksek güç mesafesine uyumlu davranışlar sergileyerek otoriteye bağlı, hiyerarşik ilişkilere saygılı ve kurallara bağlı bir aidiyet geliştirirken; Z kuşağı daha düşük güç mesafesi algısıyla yöneticilerle eşitlikçi ve katılımcı ilişkiler kurma beklentisi taşımaktadır. X kuşağı kolektivist değerlere önem verip kurumu sosyal bağlarla özdeşleştirirken, Z kuşağı bireysel gelişim, değer uyumu ve kişisel başarıyı aidiyetin temel belirleyicisi olarak görmektedir. Belirsizlikten kaçınma düzeyi X kuşağında yüksek olup istikrar ve standartlar aidiyetle ilişkilendirilirken; Z kuşağı değişimi olumlu karşılamakta, ancak bu sürecin açık iletişimle desteklenmesini beklemektedir. Ayrıca X kuşağı başarı ve sorumluluğu öncelerken, Z kuşağı iş-yaşam dengesi, anlamlılık ve değer uyumunu önceleyen daha dişil değerlere yönelmiştir. Her iki kuşak için güven ve adalet algısı aidiyetin temel belirleyicileri olarak görülmekle beraber, Z kuşağı yönetsel şeffaflık, değişime açıklık ve sosyal imkânlar konusunda daha yüksek bir duyarlılık sergilemektedir. Bu bulgular, kuşaklar arası farklılıkların anlaşılmasının, kurumların sürdürülebilir insan kaynakları politikaları geliştirmeleri açısından kritik bir öneme sahip olduğunu ortaya koymakta, özellikle liman işletmeleri gibi stratejik ve iş devri yüksek sektörlerde, farklı kuşakların aidiyet duygularını güçlendirmeye yönelik örgütsel ve yönetsel düzenlemelerin gerekliliğini vurgulamaktadır.