Türkiye’de Altın Piyasalarının Aktörleri ve Finansal Sisteme Katkıları


Özet Görüntüleme: 49 / PDF İndirme: 28

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.11580876

Anahtar Kelimeler:

Altın, Altın Piyasaları, Finansal İstikrar, Ekonomik Verimlilik

Özet

Yapılan birçok araştırma ülkelerin gelişmiş düzeylerinin finansal piyasalarının gelişmişlik düzeyleriyle paralellik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ülkemizin de gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer aldığı dikkate alındığında, finansal piyasalarımız hala gelişimine devam etmekte olduğu, gelişmiş ülkelerin finansal piyasaları ve ekonomik sistemleriyle kıyaslandığında ise yatırım enstrümanlarımızın ve portföylerimizin çeşitliliğinin sınırlı kaldığı görülmektedir. Finansal piyasalarının yavaş geliştiği, para ve sermaye piyasalarındaki yatırım araçlarının sınırlı olduğu ülkemizde, gelişen teknolojik imkanların da sağlamış olduğu imkanların bir sonucu olarak finansal okur yazarlık özellikle son yıllarda artış göstermiş, altına dayalı finansal araçlar ile altın türevi ürünler daha çok tercih edilmeye başlamıştır. Bu nedenle altın piyasalarında yatırım araçlarının sayısı da bu ilgi oranında artış göstermiş, artık altın ve altına dayalı finansal araçlar yatırımcıların nezdinde tasarrufun, şirketlerin nezdinde sermayenin vazgeçilmez asli bir unsuru olarak ekonomik sistem içinde yerini giderek sağlamlaştırmıştır.

Aynı zamanda bireysel ve kurumsal yatırımcıların karar almalarındaki temel etkenin risk olduğunu göz önünde bulunduracak olursak, finansal piyasalarda ortaya çıkabilecek farklı senaryolarda risk, kişi ve kuruluşların yatırım tercihlerine yön veren bir dümen özelliği taşımaktadır. Bilhassa ekonomik belirsizlik ve istikrarsızlığın hâkim olduğu dönemlerde tasarruf sahipleri yatırımlarının, şirketler sermayelerinin, merkez bankaları da rezervlerinin bir bölümünü altında muhafaza etme yönelimindedirler. Söz konusu bu yönelimin temelinde ise tasarruf sahibi ve yatırımcıların, yatırımlarını ve birikimlerini ekonomik ya da siyasi kriz dönemlerinden olabildiğince az değer kaybıyla çıkarma güdüsü yatmaktadır. Düşük riskli yatırım yapmak isteyen taraflar, getirileri benzer düzeyde olan çeşitli yatırım enstrümanları ya da varlıklar arasında daha az riskli olan alternatif yatırım araçlarını ya da varlıkları tercih etmektedir. Bunun için de genel olarak alınan aksiyonların ilki, mevcut varlıkların risklerinin, bir değer koruma ve değer saklama aracı olarak kabul gören altına transfer edilmesidir. Gelecekteki risklerini asgari seviyeye çekmek amacıyla alınan bu kararların isabetli olabilmesi için de para ve sermaye piyasalarındaki enstrümanların fiyatlarındaki dalgalanmalar ve eğilimler ile altın fiyatları arasındaki ilişkilerin öngörülebilmesi gerekmektedir.

Bu minvalde çalışmamızda, teşkilatlanmış yapılarıyla, fiyatlama davranışlarını düzenlemek, serbest piyasa koşullarını oluşturmak, altın ve altına dayalı enstrümanları geliştirmek ve çeşitlendirmek, finansal sistem içindeki verimsiz kaynakları etkin hale getirmek, âtıl ve işlevsiz durumdaki kaynakların ekonomiye kazandırılmasını sağlamak, kayıt dışı faaliyetleri azaltmak, kayıt içi ekonominin gelişmesini desteklemek, yatırımcı tabanını zenginleştirmek, bireysel ve kurumsal yatırımcıların uluslararası piyasalar ile entegrasyonu tamamlamak, piyasalardaki fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmek amacıyla ülkemizde yer alan altın piyasalarının aktörleri ve faaliyetleri ele alınmış, genel itibarıyla ekonomik sisteme, özelde ise finansal sisteme sunmuş oldukları katkılar değerlendirilmiştir.

Referanslar

Aksoy, M., & Topçu, N. (2013). Altın İle Hisse Senedi ve Enflasyon Arasındaki İlişki. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi (27): 3.

Altın Madenciler Derneği. (2023, 02 2021). altinmadencileri.org.tr. altinmadencileri.org.tr web sitesi: https://altinmadencileri.org.tr/turkiyenin-altin-ithalati-3/

Aslan, S. (1999). Altın ve Altına Dayalı İşlemler Muhasebesi. İstanbul: AB Yayınları.

Aslan, S. (2022, 08 18). mevzuat.gov.tr. mevzuat.gov.tr web sitesi: http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5411.pdf

Çıtak, S. (1999). Dünya Altın Piyasaları, İstanbul Altın Borsası ve Risk Yönetiminde Altın. İMKB Dergisi, 3(12).

Çıtak, S. (2004). 24 Ayar. Ankara: Düş Yıldızı Yayınları.

Çıtak, S. (2006). Altın 24 Ayar’ın Hikayesi (2. b.). Ankara: Destek Yayınları.

Darphane. (2022, 11 11). ms.hmb.gov.tr. hmb.gov.tr web sitesi: https://ms.hmb.gov.tr/uploads/sites/7/2022/11/Cumhuriyet-Altini-Talebi-Gr-2022-10.-ay.pdf

Eğilmez, M. (2022, 11 06). mahfiegilmez.com. mahfiegilmez.com kendime yazılar web sitesi: https://www.mahfiegilmez.com/2022/10/merkez-bankas-rezervlerinde-son-durum.html

Goodfriend, M. (2021, 09 20). Central Banking Under The Gold Standard. ricmondfed.org web sitesi: https://ideas.repec.org/a/eee/crcspp/v29y1988ip85-124.html

Goodhart, C. (1995). Central bank and the financial system. Palgrave Macmillan.

İAR. (2022, 09 06). iar.com.tr. iar.com.tr web sitesi: http://www.iar.com.tr/Kurumsal/dunden-bugune-iar/5

İAR. (2022, 09 06). iar.com.tr. iar.com.tr web sitesi: http://www.iar.com.tr/Kurumsal/ilklerimiz/7

İAR. (2022, 09 06). iar.com.tr. iar.com.tr web sitesi: http://www.iar.com.tr/Projeler/kadsis/31

İAR. (2022, 09 06). iar.com.tr. iar.com.tr web sitesi: http://www.iar.com.tr/Projeler/atm-altini/3

İstanbul Altın Borsası. (2000). Dünyada ve Türkiye’de Altın, Gümüş, Platin ve Paladyum. İstanbul: İstanbul Altın Borsası.

İstanbul Altın Rafinerisi A.Ş. (2021, 05 01). kadsis.com. kadsis.com web sitesi: https://kadsis.com/pdfs/iardergi/documents/doc1//pdf/full.pdf

İvgen, A. R. (2004). İstanbul Altın Borsası ve Finans Sektörüne Katkıları. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversiteis, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Kaplan, K. (2003). Türkiye’de Kuyumculuk ve Altın. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası Yayınları.

Karluk, R. (1998). Uluslararası Ekonomi. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.

Kırlıoğlu, H., & Fidan, M. (2006). Kuyumculuk Sektörümüz, Sorunları ve Çözüm Önerileri. Muhasebe ve Finansman Dergisi (29).

Özelçi, T., Armatlı , B., & Uğurlar, A. (2007). Kuyumculuk Kümeleri: İstanbul Kapalıçarşı ile Dünya Örneklerinin Karşılaştırmalı Değerlendirmesi. Gazi İİBF Ekonomik Yaklaşım Dergisi, 20.(70.).

Öztekin, Y., Tağtekin, Ö., & Güvenç, M. (2002). Tarih Boyunca Türkler'de Altın. İstanbul: İstanbul Altın Borsası Yayınları.

Parasız, İ., & Yıldırım, K. (1994). Uluslararası Finansman Teori ve Uygulama. Bursa: Ezgi Kitabevi Yayınları.

Peker, K., & Yavuz, O. (2022, 04 12). Makro Ekonomi. https://books.google.com.tr/books?

id=zgA9BgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=tr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false

Şener, N., & Akman, V. (1994). Altın İstanbul Altın Borsası ve Dünya'daki Örnekleri. İstanbul: Dünya Yayınları.

TCMB. (2022, 03 15). tcmb.gov.tr. TCMB web sitesi: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Temel+Faaliyetler/Rezerv+Yonetimi

TCMB. (2022, 03 15). tcmb.gov.tr. tcmb web sitesi: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/5b4e46d9-a54d-4ce2-b872-665143119bda/Doviz_Rezerv_Yonetimi2018.PDF?MOD=AJPERES

TCMB. (2022, 07 19). tcmb.gov.tr. tcmb.gov.tr web sitesi: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/885240dd-9251-4680-9e7b-cbd31539e3da/bolumIII-26.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-885240dd-9251-4680-9e7b-cbd31539e3da-mhbSa-W

Trading Economics. (2022, 08 10). Trading Economics. Trading Economics web sitesi: https://tr.tradingeconomics.com/country-list/gold-reserves

Vural, G. (2003). Altın Piyasası ve Altın Fiyatlarını Etkileyen Faktörler. (Uzmanlık Yeterlilik Tezi). Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Piyasalar Genel Müdürlüğü, Ankara.

Worl Gold Council. (2022, 11 13). gold.org. gold.org web sitesi: https://www.gold.org/about-gold/gold-demand/by-sector

Worl Gold Council. (2022, 10 08). gold.org. gold.org web sitesi: https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-q3-2022

Yaşaroğlu, Ö. F. (2002). Yetkili Müesseseler Ve İstanbul Altın Borsası Aracı Kurumları Mevzuat Rehberi. İstanbul: İstanbul Altın Borsası Yayınları.

İndir

Yayınlanmış

2024-06-13

Nasıl Atıf Yapılır

NURAL, S., & BULUT, M. (2024). Türkiye’de Altın Piyasalarının Aktörleri ve Finansal Sisteme Katkıları. PEARSON JOURNAL, 8(28), 1212–1245. https://doi.org/10.5281/zenodo.11580876